Een reguliere bloedtest pikt een laaggradige ontsteking vaak niet op omdat de standaard ontstekingsmarkers die artsen meten, zoals CRP en BSE, alleen verhoogd zijn bij een acute of ernstige ontsteking. Bij een laaggradige ontsteking blijven deze waarden binnen het normale bereik, ook al is er wel degelijk sprake van een sluimerende ontstekingsreactie in het lichaam. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over dit onderwerp: van welke markers een standaard test meet tot welke testen wél uitkomst bieden.
Welke ontstekingsmarkers meet een standaard bloedtest eigenlijk?
Een standaard bloedtest meet voornamelijk CRP (C-reactief proteïne) en BSE (bezinkingssnelheid van erytrocyten). Dit zijn de klassieke markers voor ontstekingen die artsen al tientallen jaren gebruiken. Beide waarden stijgen merkbaar wanneer het immuunsysteem reageert op een infectie, een verwonding of een acute ziekte.
Naast CRP en BSE kijkt een huisarts soms ook naar het aantal witte bloedcellen, dat eveneens omhoog gaat bij een sterke immuunreactie. Wat deze markers gemeen hebben, is dat ze zijn ontworpen om uitgesproken ontstekingsreacties te detecteren. Ze zijn gevoelig genoeg om een longontsteking of een opvlamming van reuma op te sporen, maar niet fijnmazig genoeg om subtiele, chronische ontstekingsprocessen in beeld te brengen.
De grenswaarden die laboratoria hanteren, zijn bovendien afgestemd op wat statistisch gezien “normaal” is in de algemene bevolking. Dat betekent dat iemand met een waarde die net binnen de normaalgrens valt, toch te maken kan hebben met een voor hem of haar verhoogde ontstekingsactiviteit die klachten veroorzaakt.
Wat maakt laaggradige ontsteking zo moeilijk te meten?
Laaggradige ontsteking is moeilijk te meten omdat de betrokken ontstekingsstoffen, zoals bepaalde cytokines en interleukines, in zulke lage concentraties aanwezig zijn dat standaard bloedtests ze niet oppikken. De ontsteking is niet sterk genoeg om de klassieke alarmsignalen in het bloed te activeren, maar wel sterk genoeg om het lichaam langdurig te belasten.
Een andere complicerende factor is dat laaggradige ontsteking zich diffuus door het lichaam verspreidt, zonder dat er één duidelijke brandplek is. Bij een wondinfectie weet het lichaam precies waar het moet reageren. Bij een sluimerende ontsteking is de reactie meer systemisch: het immuunsysteem staat als het ware op een laag pitje aan, verspreid over meerdere weefsels en orgaansystemen tegelijk.
Daar komt bij dat de waarden van dag tot dag kunnen fluctueren, afhankelijk van stress, slaap, voeding en beweging. Een eenmalige bloedafname geeft daardoor slechts een momentopname, en die momentopname kan er op een “goede dag” volkomen normaal uitzien, zelfs als iemand structureel last heeft van een sluimerende ontstekingsreactie.
Welke klachten kunnen wijzen op een laaggradige ontsteking?
Klachten die kunnen wijzen op een laaggradige ontsteking zijn onder andere aanhoudende vermoeidheid, hersenmist, gewrichtspijn zonder duidelijke oorzaak, spijsverteringsklachten, huidproblemen en een verhoogde gevoeligheid voor infecties. Deze klachten zijn vaag en overlappen met veel andere aandoeningen, wat de herkenning bemoeilijkt.
Wat deze klachten zo verraderlijk maakt, is dat ze afzonderlijk weinig alarmerend lijken. Wie vermoeid is, slaapt misschien slecht. Wie buikklachten heeft, eet misschien iets verkeerds. Maar wanneer meerdere van deze klachten tegelijkertijd aanwezig zijn en langdurig aanhouden zonder duidelijke verklaring, kan een sluimerende ontsteking een onderliggende rol spelen.
Aandoeningen die sterk geassocieerd worden met laaggradige ontsteking zijn onder andere het prikkelbare darmsyndroom, de ziekte van Crohn, en diverse auto-immuunziekten. Ook bij mensen met overgewicht, chronische stress of een westers voedingspatroon wordt vaker een verhoogde achtergrondontsteking gevonden. De klachten zijn dan niet altijd direct te herleiden naar één diagnose, maar passen wel in een patroon van systemische ontsteking.
Welke testen sporen een laaggradige ontsteking wél op?
Testen die een laaggradige ontsteking beter kunnen opsporen zijn onder andere een hooggevoelige CRP-test (hsCRP), een meting van homocysteïne, ferritine, insulinegevoeligheid en bepaalde cytokineprofielen. Deze markers zijn gevoeliger dan de standaard CRP-test en kunnen subtielere ontstekingsprocessen in beeld brengen.
De hooggevoelige CRP-test (hsCRP) is daarbij het meest toegankelijk. Waar een standaard CRP-test pas reageert bij waarden boven een bepaalde drempel, meet de hsCRP-test ook lage concentraties die bij een reguliere test als “normaal” worden beschouwd. In de cardiologie wordt deze test al langer gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten in te schatten.
Aanvullend kan een uitgebreider bloedonderzoek kijken naar:
- Homocysteïne: een aminozuur dat bij verhoogde waarden samenhangt met ontsteking en een verhoogd cardiovasculair risico
- Ferritine: een opslagvorm van ijzer die ook als acutefase-eiwit werkt en bij ontsteking kan stijgen
- Insulineresistentie en nuchtere insuline: omdat metabole ontregeling en ontsteking nauw samenhangen
- Darmpermeabiliteit en microbioomanalyse: omdat een verstoorde darmbarrière een belangrijke bron van sluimerende ontsteking kan zijn
- Voedingsintoleranties en tekorten: deficiënties van bijvoorbeeld vitamine D, magnesium of omega-3 kunnen een ontstekingsbevorderende omgeving creëren
Geen enkele test geeft op zichzelf een volledig beeld. Een combinatie van markers, gezien in de context van iemands klachten en leefstijl, levert de meest betrouwbare informatie op.
Hoe ontstaat een laaggradige ontsteking in het lichaam?
Een laaggradige ontsteking ontstaat wanneer het immuunsysteem langdurig laag actief blijft als reactie op prikkels die het als bedreigend ervaart, zonder dat er sprake is van een acute infectie. Veelvoorkomende oorzaken zijn een verstoorde darmbarrière, chronische stress, slaapgebrek, bewerkte voeding en blootstelling aan omgevingsfactoren zoals fijnstof of bepaalde chemische stoffen.
De darm speelt hierin een sleutelrol. Wanneer de darmwand doorlaatbaarder wordt dan gewenst, kunnen bacteriefragmenten en onverteerde voedingsdeeltjes in de bloedbaan terechtkomen. Het immuunsysteem reageert hierop met een continue, lage ontstekingsreactie. Dit fenomeen wordt ook wel “leaky gut” of verhoogde darmpermeabiliteit genoemd en wordt steeds vaker in verband gebracht met systemische ontstekingsklachten.
Chronische stress draagt bij via het stresshormoon cortisol. Kortdurend verhoogt cortisol de afweer, maar bij langdurige stress raakt het immuunsysteem ontregeld en kan het juist bijdragen aan een pro-inflammatoire toestand. Slaapgebrek versterkt dit effect: tijdens de slaap herstelt het lichaam ontstekingsprocessen actief, en bij onvoldoende slaap stapelen die processen zich op.
Voeding speelt eveneens een directe rol. Een voedingspatroon rijk aan ultrabewerkte producten, transvetten en suiker levert weinig beschermende antioxidanten en veel pro-inflammatoire stoffen. Omega-3 vetzuren, vezels en polyfenolen uit groenten en fruit hebben juist een ontstekingsremmend effect.
Wanneer is uitgebreider bloedonderzoek zinvol?
Uitgebreider bloedonderzoek is zinvol wanneer iemand langdurige, onbegrepen klachten heeft waarbij regulier onderzoek geen verklaring biedt. Denk aan aanhoudende vermoeidheid, terugkerende infecties, spijsverteringsproblemen of diffuse pijn die niet reageert op standaardbehandeling. In die gevallen kan uitgebreider onderzoek de puzzelstukjes bijeenbrengen.
Ook mensen met een verhoogd risico op chronische ziekten, zoals een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten, diabetes of auto-immuunziekten, kunnen baat hebben bij een uitgebreider ontstekingsprofiel. Vroeg inzicht in sluimerende ontstekingsprocessen biedt de mogelijkheid om via leefstijlaanpassingen preventief in te grijpen, voordat klachten zich verder ontwikkelen.
Het is daarbij belangrijk dat de uitslag niet op zichzelf staat, maar wordt geïnterpreteerd door iemand met kennis van zowel de laboratoriumwaarden als de bredere leefstijlcontext van de persoon in kwestie. Een getal op een formulier zegt pas echt iets wanneer het in verband wordt gebracht met wat iemand eet, hoe hij of zij slaapt, beweegt en omgaat met stress.
Hoe BodySwitch helpt bij het opsporen van laaggradige ontsteking
Wij werken met een aanpak die verder gaat dan de standaard bloedtest. Bij BodySwitch onderzoeken we de onderliggende oorzaken van klachten via uitgebreid laboratoriumonderzoek, gecombineerd met een grondige analyse van leefstijl, voeding en persoonlijke omstandigheden. Zo ontstaat een volledig beeld van wat er speelt, ook als eerdere onderzoeken niets hebben opgeleverd.
Wat wij concreet doen:
- Uitgebreid bloedonderzoek inclusief gevoelige ontstekingsmarkers die standaard niet worden gemeten
- Onderzoek naar darmgezondheid, voedingsintoleranties en tekorten die een sluimerende ontsteking kunnen voeden
- Persoonlijk behandelplan gericht op de oorzaak, niet alleen op het verlichten van de klachten
- Begeleiding op het gebied van voeding, suppletie, beweging en mindset als onderdeel van een integraal hersteltraject
- Samenwerking binnen een netwerk van orthomoleculaire artsen en therapeuten
Vermoed je dat een laaggradige ontsteking een rol speelt bij jouw klachten en wil je weten wat er werkelijk aan de hand is? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag met je mee over de volgende stap.